9 - Εκπομπές λοιπών αερίων του θερμοκηπίου (GHG)
✏️ Αυτή η εξήγηση δεν είναι ακόμη διαθέσιμη στη γλώσσα σου, μπορείς να συμπληρώσεις αυτήν τη φόρμα Google για να υποβάλεις τη μετάφρασή σου.
Τα άλλα αέρια του θερμοκηπίου που εξετάζονται εδώ είναι το μεθάνιο (CH₄) και το υποξείδιο του αζώτου (N₂O), γνωστό και ως «αέριο γέλιου». Γενικά, ως αέριο του θερμοκηπίου ορίζεται κάθε αέριο που έχει την ικανότητα να απορροφά την υπέρυθρη ακτινοβολία που εκπέμπεται από την επιφάνεια της Γης. Πρόκειται συνήθως για μόρια που αποτελούνται από περισσότερα από τρία άτομα ή από δύο διαφορετικά άτομα· συνεπώς, αέρια όπως το O₂ και το N₂ δεν θεωρούνται αέρια του θερμοκηπίου.
Τα κυριότερα αέρια του θερμοκηπίου είναι οι υδρατμοί (H₂O), το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂), το μεθάνιο (CH₄), το υποξείδιο του αζώτου (N₂O), το τροποσφαιρικό όζον (O₃), καθώς και διάφορα φθοριούχα αέρια, όπως τα HCFC (π.χ. φρέον), CFC, HFC, CF₄, SF₆ και CF₃–SF₅.
Τα φθοριούχα αέρια —δηλαδή εκείνα που περιέχουν φθόριο (F)— δεν απαντώνται φυσικά στην ατμόσφαιρα. Χρησιμοποιούνται κυρίως ως ψυκτικά μέσα (σε συστήματα κλιματισμού και ψυκτικές αλυσίδες), σε πυροσβεστήρες, καθώς και σε ορισμένες βιομηχανικές διεργασίες και καταναλωτικά προϊόντα, όπως κάποιοι διαλύτες.
Το μεθάνιο (CH₄) απελευθερώνεται κυρίως κατά την αναερόβια αποσύνθεση οργανικής ύλης, δηλαδή σε περιβάλλοντα χωρίς οξυγόνο. Τέτοιες συνθήκες συναντώνται, μεταξύ άλλων, στη μεγάλη κοιλία των μηρυκαστικών (όπου βακτήρια διασπούν την κυτταρίνη), στους ορυζώνες που παραμένουν πλημμυρισμένοι, καθώς και στους χώρους υγειονομικής ταφής, όταν οι σωροί αποβλήτων είναι τόσο μεγάλοι ώστε το οξυγόνο να μην φτάνει στα κατώτερα στρώματα. Το μεθάνιο αποτελεί επίσης το κύριο συστατικό του φυσικού αερίου, γεγονός που σημαίνει ότι διαρροές από αγωγούς και υποδομές φυσικού αερίου οδηγούν σε άμεσες εκπομπές του στην ατμόσφαιρα.
Οι βασικές ανθρωπογενείς πηγές εκπομπών μεθανίου (μέσος όρος 2008–2017) είναι η γεωργία και τα απόβλητα (58%) —συμπεριλαμβανομένης της εντερικής ζύμωσης και της κοπριάς (31%), των χώρων υγειονομικής ταφής (18%) και της καλλιέργειας ρυζιού (9%)—, τα ορυκτά καύσιμα (32%) και η καύση βιομάζας και βιοκαυσίμων (8%)[1].
Το υποξείδιο του αζώτου (N₂O) προέρχεται κυρίως από τη χρήση αζωτούχων λιπασμάτων στη γεωργία, την παραγωγή ζωοτροφών και ορισμένες βιομηχανικές χημικές διεργασίες, όπως η παραγωγή νιτρικού οξέος[2].
p729 (p712) // AR6 WG1 Σχήμα 5.17: ισοζύγιο N2O p728 (p711)_
2Causes
Το μόνιμα παγωμένο έδαφος (permafrost) αποτελεί έδαφος που παραμένει παγωμένο για χιλιάδες χρόνια. Η οργανική ύλη που έχει συσσωρευτεί σε αυτό το χρονικό διάστημα αντιπροσωπεύει ένα απόθεμα περίπου 1.700 PgC, ποσότητα σχεδόν διπλάσια από τον άνθρακα που υπάρχει σήμερα στην ατμόσφαιρα. Σε περίπτωση απόψυξης, η αποσύνθεση αυτής της οργανικής ύλης από μικροοργανισμούς θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση διοξειδίου του άνθρακα και μεθανίου.
Ωστόσο, ο ρυθμός και η ένταση αυτής της διαδικασίας παραμένουν αβέβαιοι. Τα σημερινά κλιματικά μοντέλα εκτιμούν μια σχετικά περιορισμένη πρόσθετη απελευθέρωση άνθρακα, της τάξης των 18 PgC ανά βαθμό Κελσίου (εύρος 3,1–41 PgC/°C) έως το 2100. Για σύγκριση, οι σημερινές ανθρωπογενείς εκπομπές ανέρχονται περίπου σε 12 PgC ετησίως.
ΠΗΓΕΣ: AR6 WG1 Πλαίσιο 5.1 σελ. 745 (σελ. 728) // AR6 WG1 Σχήμα 5.29 (ανατροφοδότηση) σελ. 755 (σελ. 738)
Η γεωργία δεν καταναλώνει μεγάλες ποσότητες ορυκτών καυσίμων, πέρα από περιορισμένη χρήση καυσίμων για μηχανήματα όπως τα τρακτέρ. Ωστόσο, αποτελεί σημαντική πηγή άλλων αερίων του θερμοκηπίου, όπως το μεθάνιο, το οποίο εκλύεται από την πέψη των μηρυκαστικών και την καλλιέργεια ρυζιού, καθώς και τα υποξείδια του αζώτου (N₂O) που προέρχονται από τη χρήση λιπασμάτων.
ΠΗΓΕΣ: AR6 WG3 TS.3 σελ.17 (σελ.65) // AR6 WG3 Σχήμα TS.6 AR6 WG3 Σχήμα 7.3 σελ.18 (σελ.66) σελ.769 (σελ.756)
1Consequence
Το CO2 είναι το πιο σημαντικό ανθρωπογενές αέριο του θερμοκηπίου (75%), αλλά υπάρχουν και άλλα όπως το μεθάνιο (18%), το υποξείδιο του αζώτου (4%) και τα φθοριούχα αέρια (2%). Το όζον είναι επίσης αέριο του θερμοκηπίου, αλλά δεν παράγεται άμεσα από τον άνθρωπο. Παράγονται πρόδρομες ουσίες. Όλα αυτά τα αέρια συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη. Τα "E" και "S" στην κάρτα 9 σχετίζονται με το "Ανθρωπογενές Φαινόμενο του Θερμοκηπίου" στην κάρτα 13.
ΠΗΓΕΣ: AR6 WG3 TS.3 σελ. 11 (σελ. 59) // AR6 WG3 Σχήμα TS.2 (α): εκπομπές σελ. 11 (σελ. 59) // AR6 WG1 Σχήμα TS.9: συγκεντρώσεις και εξαναγκασμός με την πάροδο του χρόνου σελ. 36 (σελ. 68)
1Other possible cause
Στην πραγματικότητα, η βιομηχανία είναι υπεύθυνη για τόσες εκπομπές μεθανίου όσες και η γεωργία λόγω των ανεξέλεγκτων εκπομπών (διαρροές φυσικού αερίου σε αγωγούς). Αυτό είναι ένα ελάχιστα γνωστό γεγονός, επομένως αυτή η σχέση δεν θεωρείται οριστική.
Η βιομηχανία εκπέμπει επίσης HFC (ψυκτικά μέσα).
ΠΗΓΕΣ: AR6 WG1 Σχήμα 6.16 (παλμός 1 έτους) σελ. 887 (σελ. 870) // Εκπομπές αερίων θερμοκηπίου από τη βιομηχανία στη Γαλλία: https://www.citepa.org/wp-content/uploads/Citepa_Rapport-Secten-2022_Rapport-complet_v1.8.pdf σελ. 340